|
Parantez Ä°ÅŸareti ( ( ) ) |
| a. |
Bir sözcük ya da
cümleden sonra yapılan açıklamalar parantez içine
alınır:
Halikarnas Balıkçısı
(Cevat Şakir Kabaağaçlı) en güzel eserlerini Bodrum'da
yazmıştır.
Åžiir Tahlilleri (Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Kadar)'nde
Tevfik Fikret'in şiirini bu bakış açısıyla incelemiştik.
|
| b. |
Eş anlamlı sözcükler,
eş değerdeki tarihler ve rakamlar parantez içinde
kullanılır:
İnsan ikrarından
(sözünden), hayvan yularından tutulur. (Türk atasözü)
En mükemmel anlatma (expression) vasıtamız dildir.
Gerçekçilik akımı, Gustave Flaubert (Gustav Flober)'in
yazdığı Madam Bovary'nin yayınlanmasıyla (1857)
başlamıştır.
|
| c. |
Bilimsel çalışmalarda
kaynaklar çoğunlukla dipnotta veya eserin sonunda
"kaynaklar" başlığı altında gösterilir.
Metin içinde kaynak gösterilmek istenirse parantez
işareti kullanılır:
Tanzimat döneminde
Osmanlı aydınları Batı uygarlığını üç vâsıta ile
(kitap, duyma ve gözlem) tanımışlardır (Okay,
Batı Medeniyeti Karşısında Ahmet Mithat Efendi,
1975: 21).
|
| d. |
Tiyatro eserlerinde
sahnede yapılacak hareketler parantez içinde gösterilir:
EleÅŸtirmeci (odadan
çıkar): Ne var, ne oldu? (Behçet Necatigil)
UYARI: Çoğu zaman
tırnak işareti ile parantez işaretinin kullanıldığı
yerler birbirine karıştırılır. Cümlede tırnak
işareti içindeki sözcükler ve cümleler çıkartılırsa
anlam bozulur. Parantez içindeki sözcükler ve
cümleler çıkartılırsa anlam bozulmaz.
Kul kusursuz (hatasız)
olmaz.
Cahit Sıtkı Tarancı'nın "Otuz Beş Yaş"
adlı şiirini henüz orta okulda iken okumuştum.
Parantez
Ä°ÅŸareti ( ) )
| |
Madde başlarında,
sıralamalarda ya da rakamlardan sonra kullanılır:
Namık Kemal şu türlerde
eserler vermiÅŸlerdir:
1) Åžiir;
2) Tiyatro;
3) Roman;
4) Tenkit;
5) Tarih.
Köşeli Parantez
( [ ] )
| a. |
Parantez içine alınan
bir anlatımda ayrıca parantez içine alınması gereken
bir açıklama varsa, bu açıklama köşeli parantez
ile gösterilir.
Nurullah Ataç'a göre:
"çocukluğu olmayanın gençliği de olmaz".
(Günce [17 Nisan 1953] )
|
| b. |
Cümlede, anlam açısından
büsbütün farklı sözü/ sözleri belirtmek için kullanılır:
Cahit Sıtkı, mektuplarından
birisinde [27 Mart] sevdiği Fransız şairleri hakkında
şöyle demektedir:
|
| c. |
Aktarıman metinlerde,
yazarın yaptığı yanlışlığı düzeltmek amacıyla
kullanılır:
Ebubekir Hazım Tepeyran
1946 [1947] yılında öldü.
|
|
|
|
