|
Büyük Harfler
Nerede Kullanılır? - Özel Adların Başında
· Kişi
ad ve soyadları büyük harfle başlar: Mustafa
Kemal Atatürk, Barış Manço, Yunus Emre, Ahmet Bilge,
Shakespeare, Wolfgang von Goethe, Victor Hugo.
·
Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar
ve meslek adları da büyük harfle başlar:
Sayın Kemal Eraslan, Orhan Bey, Fatma Hanım, Prof.
Dr. Umay Günay, Doktor Yaşar Anlar, Mareşal Fevzi Çakmak,
Fatih Sultan Mehmet, Genç Osman, Aslan Yürekli Richard,
Deli Petro.
·
Akrabalık adları bildiren sözcükler büyük harfle başlamaz:
Fahriye abla, Ayşe teyze, Osman enişte.
Akrabalık
adları lâkâp yerine geçerse büyük harfle başlar:
Nene Hatun, Hala Sultan, Dayı Kemal.
· Resmi
yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam,
mevki, unvan bildiren sözcükler de büyük harfle başlar:
Sayın Bakan, Sayın Müdür, Sayın Kaymakam.
·
Mektuplarda ve resmi yazışmalarda hitapların ilk sözcüğü
de büyük harfle başlar: Sevgili arkadaşım,
Canım kardeşim, Değerli dostum.
·
Hayvanlar takılmış isimler büyük harfle başlar:
Düldül, Sarıkız, Minnoş, Nazlı.
·
Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar:
Türk, İngiliz, Japon, Kazak, Türkmen, Karakeçili
·
Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar:
Türkçe, Almanca, Rusça, Kazakça, Özbekçe.
·
Devlet adları büyük harfle başlar: Türkiye
Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan,
Federal Almanya
· Din
ve mezhep adları ile bunların mensuplarını anlatan sözler
büyük harfle başlar:
Müslüman/Müslümanlık, Hıristiyan/Hıristiyanlık, Budist/Budizm,
Hanefî/Hanefîlik, Katolik/Katoliklik.
·
Din ve mitoloji kavramlarını karşılayan özel adlar büyük
harfle başlar: Tanrı, Allah, Cebrail,
Zeus, Kibele.
Tanrı
sözcüğü özel ad olarak kullanılmadığı zaman küçük harfle
başlar: Eski Yunan tanrıları.
Dini
kavramlar küçük harfle başlar:
cennet, cehennem, uçmak, sırat köprüsü, gayya kuyusu.
·
Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar: Merkür,
Venüs, Dünya, Halley, Ay.
Dünya,
güneş, ay sözcükleri terim olarak kullanıldığında büyük
harfle başlar.
·
Yer adları (ülke, il, ilçe, bölge, köy, semt, cadde,
sokak vb.) büyük harfle başlar:
Asya, Avrupa; Türkiye, Almanya; İç Anadolu, Marmara;
Ankara, Konya, Bağdat, Moskova; Ürgüp, Söke; Akçaköy;
Bahçelievler, Ümitköy; Atatürk Bulvarı; Necatibey Caddesi,
İlkadım Sokağı.
·
Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen
mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak isimleri büyük
harfle başlar: Yıldız Mahallesi, Yunus
Emre Mahallesi, Karaköy Meydanı, Gazi Mustafa Kemal
Bulvarı, Ziya Gökalp Bulvarı, Nene Hatun Caddesi, Cemal
Nadir Sokağı, İnkılâp Sokağı.
·
Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. yapı adlarının
bütün sözcükleri büyük harfle başlar: Topkapı
Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han,
Ankara Kalesi, Alanya Kalesi, Galata Köprüsü, Beyazıt
Kulesi, Bilge Kağan Anıtı.
·
Kurum, kuruluş ve kurul adları büyük harfle başlar:
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Dil
ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Devlet Malzeme Ofisi, Milli
Kütüphane, Çocuk Esirgeme Kurumu, Atatürk Orman Çiftliği,
Çankaya Lisesi, Türk Ocağı, Yeşilay Derneği, Emek İnşaat,
Bakanlar Kurulu, Yüksek Öğretim Kurulu.
Kurum,
merkez, bakanlık, ünivesite, fakülte, bölüm vb. kuruluş
bildiren sözcükler, belli bir kurum kastedildiği zaman
büyük harfle başlar:
Bu yıl Meclis, yeni döneme erken başlayacak.
Son günlerde Bölümümüz yoğun bir çalışma içinde.
·
Kitap, dergi, gazete , tablo, heykel ve hukukla ilgili
kanun, tüzük , yönetmelik, yönerge, genelge adlarının
her kelimesi büyük harfle başlar: Babür
Divanı, Türk Dili Tarihi, Rusça-Türkçe Sözlük, Türkbilig,
Cosmopolitan, Hürriyet, Yeni Binyıl, Uyuyan Güzel (tablo),
Düşünen Adam (heykel), Medenî Kanun, Borçlar Hukuku
(kanun), Atatürk Uluslar Arası Barış Ödülü Tüzüğü, Telif
Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği.
Ancak,
Özel ada dahil olmayan gazete,
dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz: Milliyet
gazetesi, Türk Dili dergisi, Ayçiçekleri tablosu.
Kitap adlarında ve başlıklarda,
arada ve sonda bulunan ve, ile, ya, veya, yahut, ki,
da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki küçük harfle
yazılır: Leylâ ile Mecnun, Turfanda mı,
Turfa mı?, Diyorlar ki, Ya Devlet Başa ya Kuzgun Leşe,
Ben de Yazdım.
|