|
Neden Ankara ?
Demir yolları ile diğer illere
bağlantısı var.
Cepheleri denetleyebilecek bir
konumda,
İstanbul ve diğer şehirlerle
telgraf bağlantısı var.
Ankara'ya Geliş Amacı :
Kurtuluş mücadelesini yönetmek,
yakından izlemek
İstanbul ile Haberleşmenin
Kesilmesi
İstanbul'da bulunan Damat Ferit
Paşa Hükümeti, Milli Mücadele'ye karşı düşmanca bir tavır
sergiler.
Damat Ferit, Elazığ Valisi Ali
Galip Bey'den, Sivas Kongresi'ni dağıtmasını ister.
Damat Ferit, halkı Milli
Mücadele'ye karşı isyana kışkırtır.
İstanbul ile Haberleşmenin Kesilmesindeki
Amaç
1. Damat Ferit Paşa Hükümeti'ni
düşürüp yerine vatansever bir hükümetin kurulmasını
sağlamak,
2. Temsil Kurulu'nun, İstanbul
Hükümeti'ne bağlı olmadığını göstermek.
Damat Ferit Paşa (1853-1923)
1853 İstanbul'da doğan Damat
Ferit, Hariciye Nezareti hizmetine girerek Paris, Berlin, Petersburg ve Londra
elçiliklerinde katip olarak görev yaptı. 1886'da Sultan Abdülmecit'in kızı ile
evlenerek saraya damat oldu ve "damat" lakabını aldı. 1888'de vezir oldu. İkinci
Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihat ve Terakki karşıtı politikaları sonucunda
1911 yılında Hürriyet ve İtilaf Partisi'ni kurdu. Mondros Mütarekesi'nden sonra
çeşitli dönemlerde Sadrazamlık görevlerinde bulundu. Enver, Talat ve Cemal
paşaların gıyabi idam kararlarının çıkarılmasını sağladı. Paris Barış
Konferansı'na katıldı. Anadolu'da gelişen ulusal direniş hareketine karşı
Anzavur yönetiminde Kuva-yı İnzibatiye'yi kurdurdu. Ali Galip yoluyla Sivas
Kongresi'ni engellemeye çalıştı. Anadolu'daki ulusal savaş kadrosunu eşkiyalıkla
suçlayan fetvayı yayımlattı. Ulusal savaşın başarıyla bitmesi üzerine Eylül
1922'de yurtdışına kaçtı. 1923'de Fransa'da öldü.
Amasya Protokolü
Damat Ferit Paşa Hükümeti, 30
Eylül 1919'da istifa etti.
Ali Rıza Paşa yeni hükümeti
kurmakla görevlendirildi.
Mustafa Kemal, Ali Rıza Paşa
Hükümeti'nden şu isteklerde bulundu:
- Milli direnişe karşı olanlar
görevden alınsın,
- Ordu ulusal amaca uygun
olarak yeniden kurulsun,
- Mebuslar Meclisi
toplansın,
- Erzurum ve Sivas Kongreleri
kararlarına saygılı bir tutum içinde bulunulsun
İstanbul Hükümeti, Bahriye
Nazırı Salih Paşa'yı Mustafa Kemal ile yüz yüze görüşmek amacıyla 18 Ekim
1919'da Amasya'ya gönderdi.
Amasya Protokolü'nün İçeriği
1. Hükümet ile Milli teşkilat
arasında uyuşma sağlanmış ve hiç bir anlaşmazlık
kalmamıştı.
2. Milletvekili seçimleri
serbest ve müdahalesiz yapılacaktır.
3. Hükümetin lehinde ve
aleyhinde hiç bir şey yapılmayacaktır.
4. Sivas Kongresi kararları
Mebuslar Meclisi'nin onaylaması şartıyla kabul
edilecektir.
5. Millet Meclisi'nin,
güvenlikte olmayan İstanbul'da toplanması doğru değildir.
UYARI : İşgalcilerin ve
İstanbul yönetiminin baskısı altındaki İstanbul'da toplanacak olan meclisin
yurdun bütünlüğü konusunda kararlar alması beklenemezdi. Bu nedenle meclis
Anadolu'da toplanmalıydı.
6. Millet Meclisi kurulup,
fiilen denetleme görevine başlayıncaya kadar, milletin kaderi hakkında karar
verilmeyecek.
7. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı
Hukuk Cemiyeti yasal bir kuruluş olarak tanınmalıdır.
8. İtilaf Devletleri ile
yapılacak olan barış görüşmelerine Temsil Kurulu'nun uygun göreceği kişiler
gönderilecektir.
UYARI : Bu karar, barış
görüşmelerine vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığını sonuna kadar
savunacak bir delegenin gönderilmesini amaçlamaktadır.
9. Milli Mücadele'ye katılmış
olanlar hakkında verilen tutuklama kararı kaldırılacaktır.
UYARI : Bu karar ulusal
mücadeleye katılımı artırmaya yöneliktir. Çünkü insanlar
cezalandırılmayacaklarını anladıkları anda üzerlerindeki tereddütü atıp
mücadeleye başlayacaklardır.
Amasya Protokolü'nün Önemi
1. İstanbul Hükümeti ile
Mustafa Kemal, arasında yapılan ilk resmi görüşmedir.
2. İstanbul Hükümeti, bu
görüşme sonunda, ulusal mücadeleyi ve bu mücadelenin yürütme organı olan Temsil
Kurulu'nu tanıdı.
3. Mebuslar Meclisi'nin
açılması sağlandı.
4. İstanbul Hükümeti bu görüşme
ile Temsil Kurulu'nun gücünü kabul etti.
Son Osmanlı
Mebuslar Meclisi
Mebuslar Meclisi'nin Açılış
Hazırlıkları
Amasya Görüşmesi'nde Mebuslar
Meclisi'nin toplanması kararlaştırıldı.
İtilaf devletleri, Mebuslar
Meclisi'nin açılması çalışmalarına ve seçimlere müdahale
etmedi.
Seçimler sonunda Anadolu ve
Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti mecliste çoğunluğu elde
etti.
Mustafa Kemal, Erzurum
Milletvekili seçildi.
Mustafa Kemal, Meclis'in
İstanbul yerine Anadolu'da toplanmasını istedi.
Mustafa Kemal, Mebuslar
Meclisi'ne katılacak olan milletvekilleinden, "Müdafaa-yı Hukuk Grubu"
kurmalarını istedi. Bu gruptan kendisini başkan seçmelerini
istedi.
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin
Açılışı
Son Osmanlı Mebusan Meclisi, 12
Ocak 1920'de, İstanbul'da toplandı.
Meclis, 28 Ocak 1920'de Misak-ı
Milli kararlarını kabul etti.
Meclis'de Müdafaa-yı Hukuk
Grubu kurulamadı, yerine Felah-ı Vatan Grubu kuruldu.
Mustafa Kemal meclis
başkanlığına seçilemedi.
Misak-ı Milli'nin kabul
edilmesi ve vatanın bölünmesine karşı çıkılması üzerine 16 Mart 1920'de İstanbul
işgal edildi.
Mebuslar Meclisi
dağıtıldı.
|