|
Amaçlar
Havza Genelgesi
1. İzmir'in işgaline İstanbul
Hükümeti'nin kayıtsız kalması
2. Tehlikenin büyüklüğünün
halka anlatılmak istenmesi
3. Halkın işgallere karşı tepki
göstermesini sağlamak
4. Milli bir teşkilatın
kurulmasının gerekliliğini komutan ve sivil memurlara
anlatmak.
Amasya Genelgesi
1. Türk ulusuna, ulusal
egemenliği ve bağımsızlığı anlatmak,
2. Ulusu ortak bir dava
etrafında birleştirmek.
Erzurum Kongresi
1. Doğu Anadolu'nun Ermeniler'e
verilmesini engellemek.
2. Bu bölgedeki direnme
güçlerini birleştirmek
Neden Erzurum ?
1. Erzurum galip devletlerin en
güç erişeceği vatan toprağıydı.
2. Kazım Karabekir Paşa'nın
henüz terhis edilmemiş ordusu bu bölgede idi.
3. Doğu Anadolu Müdafaa-yı
Hukuk Cemiyeti kongre için hazırlıklar yapmıştı.
Sivas Kongresi
Amasya Genelgesi'nde Sivas'ta
bir kongre toplanması kararlaştırıldı. 4 Eylül 1919'ta Sivas'ta
toplandı.
Amaç;
1. Bölgesel direnme güçlerini
tek çatı altında toplamak,
2. Milli İradeye dayalı bir
meclisin açılmasını sağlamaktı.
Genelgelerin Maddeleri
Havza Genelgesi
1. İzmir'den sonra devam eden
Manisa ve Aydın'ın işgali tehlikelidir.
2. Vatan sınırlarının bütünlüğü
için ulusal tepkiler daha canlı tutulmalı.
3. Ulusun katlanamayacağı bu
işgallere bir son verilmeli
4. Büyük devletlerin
temsilcilerine ve İstanbul Hükümeti'ne protesto telgrafları
çekilmeli
5. Mitingler
yapılmalı
6. Hristiyan halka saldırı ve
düşmanlıktan sakınılmalı
Amasya Genelgesi
1. Yurdun bütünlüğü, ulusun
bağımsızlığı tehlikededir.
UYARI : Bu karar ile savaşın ve
ulusal egemenliğe çağrının gerekçesi halka açıklanmıştır.
2. İstanbul'daki hükümet,
üzerine aldığı sorumluluğun gereklerini yerien
getirememektedir.
3. Ulusun durumunu ve
davranışını gözönünde tutmak ve haklarını dile getirip bütün dünyaya duyurmak
için her türlü etkiden ve denetimden kurtulmuş milli bir kurulun varlığı
gereklidir.
UYARI : Bu karar ile bağımsız
çalışacak ve ulusal iradeyi temsil edecek bir parlamentonun (meclisin)
açılmasının gerekliliği ilk kez dile getirilmiştir.
4. Ulusun bağımsızlığını, yine
ulusun azim ve kararı kurtaracaktır.
UYARI :
a) Bu karar ile ilk kez ulusal
egemenlik ve ulusal bağımsızlık ilkesi dile getirilmiştir. Çünkü bağımsızlık
için kararların ulus tarafından verilmesi gerektiği ifade
edilmiştir.
b) Ulusal Kurtuluş Savaşı
yapılırken, kararların ulus tarafından verileceği belirtilip, savaşın yöntemi
açıklanmıştır.
c) Kararların ulus tarafından
verilmesi demokrasi ve cumhuriyet anlayışını ortaya koyduğu için, bu karar aynı
zamanda yönetim şeklinin değişeceği mesajını da vermiştir.
d) Egemenliğin ulusta olduğunu
belirtmesi ve bağımsızlık ilkesini dile getirmesi nedeniyle ulusçuluk ilkesi
benimsenmiştir.
5. Anadolu'nun her yönden en
güvenli yeri olan Sivas'da milli bir kongrenin hemen toplanması
gerekmektedir.
6. Bunun için bütün illerin her
sancağından, halkın güvenini kazanmış olan üç delegenin hızla yola çıkarılması
gerekmektedir.
7. Doğu illeri adına Erzurum'da
bir kongre yapılacaktır.
Erzurum Kongresi
1. Milli sınırlar içerisinde
vatan bir bütündür, bölünemez.
UYARI : Bu kararla işgalcilere
ve emperyalistlere açıkça karşı çıkılmıştır.
2. Vatanın bağımsızlığını
Osmanlı Hükümeti sağlayamazsa bunun gerçekleşmesi için geçici bir hükümet
kurulacaktır.
UYARI :
a) Hükümet, devleti idare eden
bir organ olduğu için, Erzurum Kongresi'nin bu kararı, ayrı bir devletin
kurulacağı mesajını vermiştir.
b) Erzurum Kongresi, Temsil
Kurulu'nun gerektiğinde hükümet görevini yerine getireceğini belirtmekle, milli
devletin yürütme organı olacağını ortaya koymuştur.
3. Kuva-yı Milliye'nin amil ve
milli iradeyi hakim kılmak esastır.
UYARI : Burada , "Ülkedeki
milli güçleri daha etkili hale getirmek ve milli egemenliği sağlamak
gerekmektedir." ilkesi dile getirilmiştir.
4. Hristiyan halka, siyasal
egemenliğimizi ve toplumsal dengemizi bozacak ayrıcalıklar
verilemez.
UYARI : Burada, kongre Tanzimat
Fermanı'ndan itibaren azınlıklara tanınan ve onların ülkede ayrıcalıklı konuma
getiren hakların tanınamayacağını ve ülkedeki herkesin eşit olacağını dile
getirmiştir.
5. Manda ve himaye kabul
olunamaz.
6. Mebuslar Meclisi'nin hemen
toplanmasına ve hükümet işlerinin ulusun denetiminde yapılmasına
çalışılacaktır.
Sivas Kongresi
1. Erzurum Kongresi'nde alınan
kararlar aynen kabul edilecek.
2. Manda ve himaye kesin olarak
reddedilip hep birlikte bağımsızlık için savaş kararı
alınacak.
UYARI : Manda ve himaye altına
girmek bağımsızlıktan vazgeçmek anlamına gelirdi. Özellikle Türk Milleti'nin
yeni bir savaşı kaldıramayacağını savunanlar manda ve himayeyi benimsemişlerdi.
Sivas'ta manda ve himaye reddedilmekle aynı zamanda savaş kararı da alınmış
oldu.
3. Dış ülkelerden ancak
insancıl koşullarda ekonomik yardım alınacak.
UYARI : Burada bağımsızlığa
aykırı bir şekilde kurulacak her türlü dış ilişki
reddedilmiştir.
4. Ulusun kendi geleceğini
saptayabilmesi ve hükümetin başıboş bırakılmaması için Meclis-i Mebusan derhal
toplanacak.
UYARI : Bu karar, Amasya
Genelgesi'nde alınan "Ulusu, yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır." ilkesi
doğrultusunda alınmıştır. Çünkü Meclis'in açılması ile kararları ulus
vereceğinden ülkenin geleceği ile ilgili kararlar ve işler de ulusun denetimine
geçmiş olacaktır.
5. Bölgesel direnme güçleri
"Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti" adı altında
birleştirilecek.
UYARI : Bu cemiyet aracılığıyla
Kurtuluş Mücadelesi yürütülecekti. Ayrıca cemiyetlerin birleştirilmesi ile,
bölgesel mücadeleler, ulusal bir niteliğe kavuşmuştur.
6. Yurdun her yerinden gelen
delegeler, Temsil Kurulu'nu oluşturacak.
UYARI : Burada oluşturulan
temsil kuruluna "yürütme organı" olam görevi verildi. Yani bu kurulun bir
hükümet gibi çalışması kararlaştırıldı. Ayrıca Temsil Kurulu'nun yurdun tamamını
temsil ettiği belirtildi. Burada oluşturulan Temsil Kurulu'nun ilk görevi Sivas
Kongresi'nde alınan kararları yürütmekti.
Balıkesir Kongresi
Amaç : Yunanistan'ın, İzmir'i
işgal edip, Ege Bölgesi'nde işgallere başlaması üzerine, mücadele örgütleri
kurmak.
- 26-30 Temmuz tarihleri
arasında toplandı.
- Balıkesir Kongresine sadece
Batı Anadolu'dan gelen delegeler katıldı.
- Amasya Genelgesi'nde alınan
kararlar aynen kabul edildi, ayrıca;
- Yunanlılara karşı savaşmak
üzere asker toplanması konusunda kararlar alındı.
- Padişaha bağlılık
belirtildi.
- Tüm güçlerin birleştirilmesi
kararlaştırıldı.
Alaşehir Kongresi
- 16-25 Ağustos 1919 tarihleri
arasında toplandı.
- Balıkesir Kongresi'nde alınan
kararlar aynen kabul edildi.
Ayrıca;
- Yunanlılara karşı ölünceye
kadar bir savunma yapılması,
- Bu amaçla silah, cephane
toplanması ve halkın askere alınması,
- Gerekirse Antlaşma
Devletleri'nden yardım alınması, yönünde kararlar alındı.
Genelgelerin Sonuçları
Havza Genelgesi
Ülkenin her tarafında işgallere
karşı protesto ve mitingler yapıldı.
İlk miting 30 Mayıs 1919'da
Havza'da yapıldı.
8 Haziran 1919'da İstanbul'da
büyük bir miting yapıldı.
Mustafa Kemal, İstanbul
hükümeti tarafından geri çağrıldı.
Havza Genelgesi ile milli
bilincin uyanması yolunda ilk adım atıldı.
Amasya Genelgesi
Alınan kararlar ile Kurtuluş
Savaşı ilan edildi.
Genelgede alınan kararlar, bir
ihtilal bildirisi niteliğinde idi.
Genelge, Milli Mücadele'nin ilk
programı niteleğinde idi.
Genelge ile, milli bir
teşkilatın nasıl kurulacağı ve yapılacak işler
belirtilmişti.
23 Temmuz 1919'da Mustafa
Kemal'in müfettişlik görevine son verildi.
Mustafa Kemal, İstanbul
Hükümeti'ni tanımadığını ve ulusun kendi kaderini kendisinin çizmesi gerektiğini
bildirdi.
Erzurum Kongresi
Kongre sadece Doğu Anadolu için
değil, ulusun geneli ile ilgili kararlar aldı.
Mustafa Kemal kongre başkanı
seçildi.
Mustafa Kemal ulusal
mücadelenin lideri durumuna geldi.
İlk kez vatan sınırlarının
nerelerden ibaret olacağı belirtildi.
Bağımsızlık ve egemenliğin hiç
bir koşul kabul etmeden sağlanmasına karar verildi.
İlk kez temsil kurulu
oluşturuldu.
Temsil Kurulu Başkanlığına
Mustafa Kemal getirildi.
30 Temmuz 1919'da İstanbul
Hükümeti, Mustafa Kemal hakkında tutuklama emrini verdi.
Sivas Kongresi
Mustafa Kemal'e karşı ilk
muhalefet hareketi başladı.
Mustafa Kemal, Temsil
Kurulu'nun başkanlığına getirildi.
Kongre ihtilalci bir kimlik
kazandı.
Misak-ı Milli'nin esasları
belirlendi.
Kurtuluş Mücadelesi'nin yayın
organı olarak "İrade-i Milliye" adında bir gazete
çıkartıldı.
Güneydeki halk direnişlerinin
başına subaylar atandı.
Ulusal egemenlik ilkesi,
padişah ve saltanattan üstün tutuldu.
|